VALD.ORG: SKJALASAFN
Svartur svanur
[28. juní 2008] Hugtakið “svartursvanur” er ekki óþekkt í kauphöllum heimsins, en það er notað yfir stóratburðisem gerast mjög sjaldan og koma eins og skrattinn úr sauðaleggnum.Hlutabréfahrunið 1929 er dæmi um svartan svan. Önnur nærtæk dæmi má nefna, t.d.algjörlega óvænt hrun hlutabréfa í október 1987 og árásirnar á tvíburaturnana2001.
Ég hef átilfinningunni að svartur svanur sé ekki langt undan.
“Allir svanir eruhvítir” var vinsælt máltæki þar til svartur svanur fannst í Ástralíu 1697. Þarfauk enn ein bjargföst hugmynd mannkynsins. Sannleikurinn er sá að tilveran erruglingsleg og við stöndum oftráðþrota, en flestir grípa þá til þess ráðs að geta í eyðurnar með tilbúnumstaðreyndum. Hvergi er þetta meira áberandi en í kirkjum og kauphöllum heimsins.Greiningardeildir bankanna eru dæmigerðar fyrir þetta hugarfar, en þar neyðastmenn hreinlega til þess að gefa stuttar (og venjulega rangar) útskýringar áflestu því sem er að gerast eða á eftir að gerast.
Himininn er allsstaðar að falla. Bankakerfið skrimtir eingöngu vegna þess að það fær næringubeint í æð frá seðlabönkum. Sá bandaríski hefur ekki staðið slíka neyðarvaktallt frá upphafi vega, en skuldir bankakerfisins við hann líta svona út:
Lókal bankar íBandaríkjunum eru líka í frjálsu falli og hlutabréf þeirra falla (hafa falliðmeira síðan þetta graf var gert).
Fasteignamarkaðurinner mikið til búinn að segja sig á sveit. Lánastofnanir á vegum bandaríska ríkisins (meðbeinar eða óbeinar baktryggingar frá ríkinu) lánuðu 37% allra fasteignalána áöðrum ársfjórðungi 2006; á síðasta ársfjórðungi 2007 var þessi tala komin í81%. Svo eru erlend möppudýr að gagnrýna Húsnæðislánasjóð!
Bandarískifasteignamarkaðurinn er að byrja að unga út nýjum tegundum ruslabréfa,svokölluðum alt-A lánum—betur þekkt sem “lygalán” vegna þess að tölur umtekjur fólks og eignir eru marklausar—en þessi lánastarfsemi var jafnvel ennverri en sú sem hefur verið að kaffæra hagkerfi heimsins síðasta ár. Fyrstutölur um vanskil á þessum tiltölulega ungu lánum lofa ekki góðu og lokatapiðverður sennilega ekki undir $400 milljörðum. Þessari martröð lýkur ekki aðmestu fyrr en 2012. Kalifornía fer verst út úr þessum lygalánum en tala þeirraer 728.000 í þessu eina fylki.
Þrátt fyrir 2%stýrivexti þá haggast langtímavextir ekki á Bandaríkjamarkaði. Það eróheillamerki, sérstaklega í ljósi þess að miklu minna selst af fasteignum ogminni eftirspurn eftir þessum lánum ætti að þrýsta vöxtum niður á við.
Bankakreppan er aftur að versna og allt útlit fyrir aðhún verði verri en í mars s.l. Millibankavextir fara hækkandi og alls konarpappírar sem halda hringrás peninga gangandi seljast ekki eða seljast meðmiklum afföllum. Bankar draga því úr úttektarheimildum á greiðslukortumviðskiptavina sinna og skera niður yfirdráttarheimildir fyrirtækja. Þetta eróheillavænlegur vítahringur.
Seðlabankastjórinn, fjármálaráðherrann og meira segjafréttamenn sjónvarpsstöðva sem sérhæfa sig í viðskiptum reyna þó að stappastálinu í fólk og tala eins og allt sé í sómanum og brátt á uppleið. En þettafólk er búið að glata öllum trúverðugleika—sem kemur sér sérstaklega bagalegafyrir seðlabankastjórann—og, eins og Big Picture vefsíðan bendir á, minnir orðið á karaktera úrkvikmyndinni Night of the Living Dead.
Framhald …