Eiturlyf drepa tugþúsundir einstaklinga víðsvegar um heim á hverju ári og færa milljónum fátækt og kvalir. Sumir veslast upp í ópíumreyk, tottandi pípu fram í andlátið, eða deyja eftir margra ára neyslu heróíns. Aðrir tapa vitinu í vímu kókaíns eða meskalíns og lenda í slysum eða hreinlega fyrirfara sér. Enn aðrir sprauta sig með óhreinum nálum eða selja sig kynferðislega til að fjármagna lyfjakaupin og smitast af eyðni, berklum eða gulu. Eiturlyfjaneytendur eru nú iðnastir allra hópa við að breiða út þessa sjúkdóma á Vesturlöndum.
Ofbeldi og eiturlyf haldast alltaf í hendur og stöðugar styrjaldir á milli mismunandi hópa eiturlyfjasala kosta þúsundir manna lífið á hverju ári. Fíkniefnasalarnir salla ekki aðeins hver annan niður heldur lenda saklausir vegfarendur og lögregla iðulega á milli í kúlnaregninu. Eiturlyfjasjúklingar, hvort sem þeir búa í Róm eða Reykjavík, eru frægir fyrir ofbeldi og veigra sér oft ekki við að slasa eða myrða fólk sem þeir ræna. Í stuttu máli, þar sem eiturlyfjaplágan nær að skjóta rótum þá snertir hún tilveru allra á einhvern hátt og í mörgum löndum hefur lífi fólks í heilum borgarhverfum verið breytt í hreina martröð.
Eiturlyfjavandinn er ekki afmarkaður við einstaklinga sem lent hafa utangarðs í þjóðfélaginu. Kannanir sýna að fjöldi fólks í viðkvæmum stöðum—bílstjórar, flugmenn, læknar o.s.frv.—tekur oft fíknilyf, venjulega örvandi lyf eins og kókaín eða amfetamín, árum saman. Þá hefur svimandi gróði af eiturlyfjasölu haft áhrif á stjórnsýslu margra landa og sýkt bankakerfi heimsins. Árið 1995 var áætlað að yfir 500 milljarðar dollara af eiturlyfjagróða hafi runnið ígegnum bankakerfi heimsins. Á lögreglumáli er það kallað peningaþvottur, þ.e. þegar ólöglegir (óhreinir) peningar eru lagðir inn í einn banka eða útibú banka og sömu peningar koma löglegir (hreinir) út úr öðrum banka eða hlutafélagi, oftast í öðru landi.
Vegna þess að verðmætasköpun af eiturlyfjaverslun er mest á Vesturlöndum—eitt kíló af hreinu heróíni, selt í smáskömmtum á götuhorni í London, gefur t.d. af sér meira en 500 sinnum hærri upphæð en það er keypt fyrir í heildsölu í Laos—þá hafa margar virðulegar stofnanir, aðallega bankar og fjárfestingarfyrirtæki, freistast til að mata krókinn á þessum viðskiptum. Bankar sem hafa verið staðnir að verki við peningaþvott hafa yfirleitt hlotið mjög væga refsingu. Eiturlyfjapeningar, rétt eins og aðrir peningar, kaupa ákveðin forréttindi.
Peningaþvottur [Orðið peningaþvottur er notað í þessari bók frekar en peningaþvætti vegna þess að það hljómar betur í eyrum höfundar. Bæði hljóta að vera rétt.] hefur verið stundaður í öllum löndum sem á annað borð leyfa frjálsar færslur fjármuna. Sum ríki eru þó sólgnari í eiturlyfjagróðann en önnur og gera lítið sem ekkert til að setja reglur sem flækja þau viðskipti. Hong Kong, Panama, Bahamaeyjar, Cayman Islands og Aruba eru draumalönd allra eiturlyfjakónga. Lúxemborg og Liechtenstein eru ekki mikið lakari.
loks sett lög til málamynda um að frysta mætti grunsamlegar innistæður. Það var ekki fyrr en í september 1989—þegar sameiginleg skýrsla tollstjóra í Bandaríkjunum og Kanada greindi frá mikilli aukningu seðlaflutnings á milli landanna—að menn áttuðu sig á að bankar í Kanada höfðu í áranna rás verið að þvo feikilegar peningaupphæðir. Bankar í Kanada stunda enn peningaþvott því menn geta endalaust hártogað hvað orðið grunsamlegt þýðir. Kanada, Hong Kong, Bahamaeyjar, Cayman Islands og fjöldi annarra ríkja sem menn kenna við peningaþvott voru öll undir breskri stjórn og hluti af eiturlyfjaveldi sem síðar verður vikið að.
Þótt stjórnmálamenn í ríkjum á borð við Bretland, Frakkland og Þýskaland tali um það fyrir hverjar kosningar að stöðva þurfi eiturlyfjastrauminn þá gera þeir lítið sem ekkert til að ráðast gegn rót vandans. Bankar í þessum löndum eru mjög sjaldan kærðir fyrir peningaþvott. Fáir stjórnmálamenn tala um að taka þurfi til hendinni í löndum sem framleiða fíknilyf, t.d. með refsiaðgerðum og með því að byggja upp nýja atvinnuvegi fyrir fátæka bændur.
Peningaþvottur er tæknilega bannaður í Bretlandi en starfsmenn banka og annarra peningastofnanna þurfa þó ekki, frekar en í Kanada, að tilkynna yfirvöldum um peningafærslur nema þær séu grunsamlegar. Menn geta auðvitað þrætt um það þar til þeir verða bláir í framan hvort eitthvað sé grunsamlegt eða ekki. Alls konar menn sem bjóða af sér góðan þokka—skartgripasalar, bílasalar, Kanada, að tilkynna yfirvöldum um peningafærslur nema þær séu grunsamlegar. Menn geta auðvitað þrætt um það þar til þeir verða bláir í framan hvort eitthvað sé grunsamlegt eða ekki. Alls konar menn sem bjóða af sér góðan þokka—skartgripasalar, bílasalar, yfirstéttarmenn og glæpamenn sem klæða sig í Armani jakkafót—geta skipt við marga banka í senn og yfirfært milljónir sterlingspunda jafnt og þétt. Þeldökkur innflytjandi gæti aftur á móti lent í rannsókn þegar hann reynir að yfirfæra 100 pund! Svo lengi sem bankarnir eru ekki skyldaðir til þess að greina frá öllum peningafærslum (í seðlum) yfir vissu marki þá getur enginn haft heildarsýn yfir hvað er að gerast.
Samkvæmt bandarískum lögum ber stjórnvöldum þar skylda til að refsa ríkjum sem framleiða eiturlyf ef sýnt þykir að valdamenn viðkomandi ríkja hafi ekki reynt í fullri alvöru að stöðva framleiðsluna. Refsingin felst í því að draga til baka aðstoð, lán, tollfríðindi, lendingarétt flugvéla o.s.frv. Þessum lögum þarf þó ekki að framfylgja ef Bandaríkjaforseti álítur að refsingin "raski jafnvæginu" hjá vinveittu ríki. Það er auðvitað ákaflega óljóst hugtak og því hefur afkastamestu kókaínframleiðendum heimsins, Perú og Bólivíu, aldrei verið refsað. Og þótt 70%–80% allra eiturlyfja sem berast til Bandaríkjanna flæði í gegnum Mexíkó þá má heldur ekki ekki "raska jafnvæginu" þar.
En hvað með raskað jafnvægi í bandarískum borgum? Á árabilinu 1987–1989 voru 44.000 eiturlyfjasalar og eiturlyfjaneytendur handteknir í höfuðborginni, Washington D.C.—sumir í kallfæri frá Hvíta húsinu—og 372 einstaklingar voru myrtir 1988 í þessari 600.000 sálna borg. Árið 1994 hafði ástandið versnað um helming og var svipað því að tvö morð væru framin daglega í borg á stærð við Gautaborg. Eiturlyfjasalar, flestir táningar en sumir allt niður í 7 ára gamlir, þénuðu yfir $1000 á dag (þar til þeir féllu sj álfir fyrir eiturlyfjum eða voru drepnir) en tekjur heildsala og smyglara voru margfalt hærri. "Við handtókum strák sem átti fataskáp fullan af 30–40 pörum af rándýrum skóm, sumir ónotaðir," sagði einn lögreglumaður í viðtali við New York Times [New York Times, 21. ágúst 1989]. Sífellt fleiri litu á þessa glæpastarfsemi sem ósköp eðlilegt starf. Þegar lögreglan handtók unga stúlku fyrir eiturlyfjasölu í Montana Terrace hverfinu í Washington þá breiddi móðir hennar makindalega úr sér á stofusófanum og hrópaði: "Ekki vera hrædd, elskan. Þeir geta ekkert gert þér. Við þekkjum líka lögin."
Ástandið var lítið betra í öðrum borgum. Á einu ári, 1988, klófestu tollverðir í Miami yfir 30 tonn af kókaíni, en sérfræðingar telja að aðeins 5–10% allra smyglaðra eiturlyfja finnist. Ef gert er ráð fyrir að 10% hafi fundist þá sluppu 300 tonn af kókaíni inn í Miami þetta ár. Heildsöluverð þess var um $4,5 milljarðar og smásöluverðið tugir milljarða. Hér er aðeins verið að tala um eitt fíknilyf íeinni borg. Það var nóg framboð af hassi og heróíni í Miami þetta sama ár.
Árið 1989 var talið að um 250.000 heróínsjúklingar byggju í New York borg einni saman og ástandið fór enn versnandi. Bæði var smygl á sífellt hreinna heróíni að stóraukast frá Asíu og Suður-Ameríku og eins voru kókaín- og krakkneytendur (sem vildu lengri vímu og "mýkri lendingu") farnir að snúa sér að heróíni og heróínblöndum í vaxandi mæli. Fjárstreymið í kringum þessi viðskipti var ekki minna heldur en í kókaínborginni Miami.
Í febrúar 1989 komst lögreglan í New York yfir eina sendingu af 800 punda 90% hreinu heróíni. Söluverð smyglsins var einn milljarður dala. Lögreglan handtók 19 manns sem áttu aðild að málinu og tengdust glæpasamtökum í Asíu. Einn þeirra var virtur borgari í Kínahverfinu í New York, Fok Leung Woo, 71 árs gamall viðskiptaog stjórnmálamaður. Yfirvöld höfðu hlerað síma Fok Leung Woo um nokkurt skeið og töldu sig geta sannað að hann væri milligöngumaður sem tengdi eiturlyfjasala í Hong Kong og Singapore viðbandaríska markaðinn. Smygl á heróíni af þessari stærðargráðu var daglegt brauð í lífi hans og þessi eini maður velti árlega miklu meiri peningum en íslenska ríkið!
Þótt það væri vissulega sætt að góma heróín fyrir þúsund milljónir dollara þá gerði lögreglan í New York sér engar grillur um aðneyslan mundi dragast saman þar í borg. "Vegna þess hve birgðir eiturlyfja eru miklar þá eigum við ekki eftir að sjá högg á vatni í marga mánuði," sagði Andrew 1. Maloney, starfsmaður dómsmálaráðuneytisins.
Landamærin á milli Bandaríkjanna og Mexíkó eru yfir 3000 km löng og hafa lengi verið vinsæl meðal burros (múldýra), en það nafn hefur viljað loða við einstaklinga sem bera eiturlyf á bakinu yfir landamæri ríkja. Það var þó ekki fyrr en í september 1989 að menn áttuðu sig á því hrikalega magni sem berst frá Mexíkó þegar tollverðir gerðu upptæk 19 tonn af kókaíni í skemmu í Los Angeles, ásamt 12,2 milljónum dollara í peningaseðlum. Söluverðmæti kókaínsins var áætlað vera allt að 20 milljarðar dollara. Það sagði þó aðeins hálfa söguna því á 12 mánaða tímabili, samkvæmt játningu mannsins sem rak skemmuna, hafði kókaín fyrir 80 milljarða dollara runnið þar í gegn.
Árið 1995 var meira ferjað af eiturlyfjum í gegnum Mexíkó en nokkurt annað land í heiminum. Lítið var gert til að stöðva þessi viðskipti því stjórnmálamenn, lögregla og eiturlyfjasalar voru allir ásömu jötunni. Öryggislögregla ríkisins, Direccion Federal de Seguridad (DFS), var á launum hjá natcotraficantes (eiturlyfjasmyglurum) og lét þeim meira að segja í té öryggisverði! Allt að fjórðungur eiturlyfjagróðans rann beint í vasa lögreglunnar. Nýskipaður yfirlög reglustjóri þurfti því ekki að undrast þegar hann var heimsóttur af nokkrum eiturlyfjakóngum—með Rafael Caro Quintero í fararbroddi—og spurður beint út hvort hann vildi deyja eða verða ríkur. "Hvort er valið?," spurðu þeir og veifuðu hríðskotabyssum: "Plata, 0 Plomo?" ("Silfur eða blý?"). Líkt og Júdas forðum valdi lögreglustjórinn silfrið og bjó við hagsæld eftir það.
Erique Camarena, starfsmaður bandarísku fíkniefnalögreglunnar í Mexíkó, var ekki eins heppinn. Þegar íbúar Chihuahua héraðs byrjuðu að rækta fyrsta flokks maríúana (kallað sinsemilla) fékk stjórn Mexíkó ríflega styrki frá Bandaríkjunum til að úða eitri yfir akrana. Eins og venjulega gerðu stjórnvöld ekkert nema taka við peningum, bæði frá Bandaríkjamönnum og eiturlyfjakóngunum. Það var ekki fyrr en Camarena lagði óyggjandi sannanir á skrifborð dómsmálaráðherra Mexíkó að stjórnvöld neyddust til að taka í taumana—en aðeins eftir að allir lögbrjótar höfðu verið varaðir við og þeim gert kleift að færa sig um set.
Mexíkóarnir fóru hins vegar ekki eins mjúkum höndum um Erique Camarena. Honum var rænt úti á götu um hábjartan dag, píndur á hryllilegasta hátt og loks myrtur. Rubén Zuno Arce, mágur fyrrverandi forseta landsins og tengiliður á milli eiturlyfjakónga og spilltra embættismanna, var talinn hafa staðið fyrir morðinu. Hann náðist og var dæmdur í Los Angeles.
Mexíkóskir heróínframleiðendur færðu út kvíarnar 1987 og hófu fjöldaframleiðslu í Guatemala. Það var engum vandkvæðum bundið að fá bændur sem þénuðu $100 á ári á tómatarækt til að auka tekjurnar um 20.000% með því að rækta valmúa. Landið varð stórframleiðandi á heróíni á aðeins tveimur árum. Á sama tíma byrjuðu flugvélar á vegum eiturlyfjasala í Kólumbíu að millilenda í Guatemala á leið sinni til Bandaríkjanna. Það gerði smyglurunum kleift að nota minni flugvélar sem erfiðara var að greina á ratsjá.
Á árabilinu 1993–1995 byrjaði ný tegund ferðamanna frá Kólumbíu að venja komu sína með flugi til borga á Vesturlöndum. Flestir komu með beinu flugi til Miami. Margir voru fátækir og jafnvel ólæsir, sumir þó betur upplýstir og allt að því virðulegir borgarar, en allir nógu örvæntingarfullir til að leggja líf sitt og frelsi að veði fyrir furðu litla borgun.
Þessir einstaklingar áttu það sameiginlegt að hver þeirra bar með sér um eitt kíló af hreinu heróíni í meltingarveginum, pakkað í smokka eða sérstaklega tilbúið plast. Margir lifðu þó ekki nógu lengi til að njóta þeirrar 2000–5000 dollara greiðslu sem lofað var fyrir ómakið; magasýrurnar áttu það nefnilega til að brenna gat á plastið og hleypa duftinu inn í líkamskerfið. Svo margir urðu fársjúkir að ástæða þótti til að opna sérstaka gjörgæsludeild á fangasjúkrahúsi í Flórída.
Lýsingarnar á þessari smyglaðferð voru ekki glæsilegar. Í Kólumbíu byrjuðu menn á því að gleypa 70–100 plastpoka eða smokka fulla af heróíni, alls 0,7–1,5 kg, og það gat tekið þá upp í þrjá daga að kyngja þeim öllum. Til að kúgast ekki í sífellu urðu flestir að renna ófögnuðinum niður með hjálp deyfilyfja. Tollverðir í Miami, sérhæfðir í að þekkja göngulag og líkamsburði þessarar tegundar smyglara, náðu líklega að stöðva um 15% þeirra. Starfsfólk flugvéla var líka beðið um að hafa auga með fólki sem hvorki borðaði né drakk á leiðinni. Þeir sem sluppu inn í landið fóru á næsta gistihús, tóku sterk hægðalyf og gengu örna sinna þar til allir pokarnir voru komnir út. Það gat tekið frá 12 klukkustundum upp í allt að 10 daga.
Eitt fórnarlamb í þessum ljóta leik var liðlega tvítugur unglingur, Henry Vera. Kringumstæður benda til að plastpoki hafi byrjaði að leka í maga þessa burros (múldýrs), en hann hafi náð að skrá sig inn á hótel skömmu áður en hann gaf upp öndina. Tengiliður hans í Miami var þó ekki á þeim buxunum að láta manninn með ljáinn standa í vegi fyrir blómlegum viðskiptum. Hann risti 30 cm skurð á maga þess látna, náði í heróínið og skildi líkið eftir úti á víðavangi. Eftir miklu var að slægjast fyrir tengiliðinn því heildsöluverð duftsins í meltingarveginum var talið vera hátt í 500 þúsundir dollara og smásöluverðið tvær milljónir [New York Times, 2. nóvember 1995].
Það er mjög erfitt að ná í nákvæmar tölur um hve margir Vesturlandabúar neyta eiturlyfja. Fólk viðurkennir það ekki nærri alltaf í vísindalegum könnunum. Öldungadeild Bandaríkjaþings áætlaði 1990 að um 1 % þjóðarinnar neytti kókaíns einu sinni í viku eða oftar. PRIDE, stofnun foreldra í Bandaríkjunum sem upplýsir ungt fólk um eiturlyf, segir að 50,9% 17 ára unglinga hafi viðurkennt að hafa notað ólögleg lyf 1989. Könnunin náði þó aðeins til unglinga sem enn sátu á skólabekk. Fíkniefnaneysla í Evrópu er eitthvað minni en er greinilega á uppleið. Verðsveiflur benda til að Evrópumenn séu venjulega um tíu árum á eftir Bandaríkjamönnum hvað eiturlyfjaneyslu varðar.
Ástandið er að vonum verst í stórborgum Ameríku. Fjórðungur bílstjóra sem létust í slysum í New York 1989 höfðu kókaín í blóðinu. Yfir 80% þeirra sem voru handteknir fyrir að fremja glæpi í sömu borg voru undir áhrifum eiturlyfja. Ef miðað er við fólksfjölda þá þyrftu 5000 Reykvíkingar að nota kókaín eða heróín til að standa íbúum New York borgar jafnfætis.
jöfnu við áfenga drykki og vilja að ríkið taki við sölu þeirra. Slíkur samanburður er vægast sagt hæpinn og í raun stórhættulegur. Það getur tekið alkóhólista 10–12 ár að "fara í ræsið," eins og það er kallað. Fáir kókaínneytendur halda heilsu eða sönsum lengur en í 6 ár og þeir sem reykja krakk eða taka amfetamín endast miklu skemur. Heróínneytandi sekkur fljótlega inn í sinn eigin draumaheim og segir skilið við samfélagið. Heróínvíma varir í fjóra til sex tíma í hvert skipti sem sjúklingurinn sprautar sig og fráhvarfseinkennin eru hrollur, flökurleiki, uppköst, kippir og krampi. LSD og amfetamín leiða oft til alvarlegra geðtruflana, stundum í fyrsta skipti sem menn reyna LSD eða eftir nokkra sólarhringa gleðskap í amfetamínvímu.
Áfengi er einfaldlega ekki sambærilegt við eiturlyf. Reynslan hefur líka sýnt að aukið framboð á eiturlyfjum eykur alltaf neysluna. Undantekningarlaust.